Keneyle bulaşan nadir virüs alarmı: ABD’de vakalar artıyor

Yaz aylarında kene ısırıkları artarken, ABD’de uzmanların dikkat çektiği hastalıklardan biri de Powassan virüsü oldu. Lyme hastalığı kadar yaygın değil ancak bazı vakalarda çok daha ağır seyredebildiği için yakından izleniyor.

Powassan virüsü, merkezi sinir sistemine ulaşırsa beyin iltihabı anlamına gelen ensefalite ya da beyin ve omuriliği çevreleyen zarların iltihabı olan menenjite neden olabiliyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin verilerine göre Powassan vakaları son yıllarda artış eğiliminde. 2015’te ABD’de bildirilen vaka sayısı 7 iken, 2025’te bu sayı 76’ya çıktı.

Bu rakamlar hâlâ düşük görünse de uzmanlar, hastalığın nadir olmasına rağmen ağır sonuçlara yol açabilmesi nedeniyle daha fazla farkındalık gerektiğini belirtiyor.

Powassan virüsü ABD’de özellikle kuzeydoğu eyaletleri ve Büyük Göller çevresinde daha sık bildiriliyor. Virüs adını, 1958’de keşfedildiği Kanada’nın Ontario bölgesindeki Powassan kasabasından alıyor.

Hastalığı en sık taşıyan kene türü, “geyik kenesi” ya da “siyah bacaklı kene” olarak bilinen tür. Bu kene, Lyme hastalığının da başlıca taşıyıcılarından biri.

Powassan virüsünü dikkat çekici hale getiren noktalardan biri, bulaşma süresinin çok kısa olabilmesi. Uzmanlara göre Lyme hastalığında kenenin hastalığı bulaştırması için genellikle daha uzun süre tutunması gerekirken, Powassan virüsü çok daha kısa sürede aktarılabiliyor.

Bazı uzmanlar, enfekte bir kenenin 15 dakika kadar kısa bir sürede virüsü insana bulaştırabileceğini belirtiyor. Bu nedenle keneyi hızlı fark etmek ve çıkarmak önemli.

Powassan virüsü bulaşan birçok kişi hiç belirti göstermeyebilir. Belirti gelişenlerde ise ilk tablo genellikle grip benzeri başlar.

Ateş, baş ağrısı, halsizlik, kas ağrısı, kusma ve genel kırgınlık görülebilir. Bu aşamada hastalığı başka viral enfeksiyonlardan ayırmak kolay değildir.

Bazı hastalarda virüs merkezi sinir sistemine ilerleyebilir. Bu durumda belirtiler daha ciddi hale gelir.

Bilinç bulanıklığı, konuşma güçlüğü, koordinasyon kaybı, hafıza sorunları, nöbetler ve felç benzeri bulgular ortaya çıkabilir. Bu tablo bazen ilk bakışta inme ile karıştırılabilecek kadar ciddi görünebilir.

Powassan virüsü semptom veren hastalarda ağır sonuçlara yol açabilir. Ağır vakalarda ölüm riski bulunur. Hayatta kalan bazı hastalarda ise uzun süreli nörolojik sorunlar gelişebilir.

Bu sorunlar hafıza güçlüğünden konuşma, yürüme ve günlük işlevlerde zorlanmaya kadar değişebilir. Bu nedenle hastalık nadir olsa bile sağlık açısından yüksek riskli kabul ediliyor.

Powassan virüsüne karşı özel bir ilaç ya da aşı bulunmuyor. Ağır vakalarda tedavi, hastanede destekleyici bakım üzerinden ilerliyor.

Bu bakım damar yoluyla sıvı verilmesi, solunum desteği, beslenme desteği ve beyin iltihabını azaltmaya yönelik uygulamaları içerebiliyor. Kalıcı nörolojik etkiler gelişen hastalarda fizik tedavi, bilişsel terapi ve mesleki rehabilitasyon da gerekebiliyor.

Uzmanlara göre artışın en önemli nedenlerinden biri iklim değişikliği. Daha sıcak ve nemli hava koşulları, kenelerin aktif olduğu sezonu uzatıyor.

Ilıman geçen kışlar da geyik ve kemirgen popülasyonlarının artmasına katkı sağlayabiliyor. Keneler bu hayvanlar üzerinde taşındıkça yeni bölgelere yayılabiliyor.

Vaka sayılarındaki yükselişte daha iyi takip ve raporlama sistemlerinin de etkisi olabilir. Ancak uzmanlar, hastalığın hâlâ olduğundan az tanındığını düşünüyor.

Çünkü birçok kişide belirti gelişmiyor. Bazılarında ise yalnızca hafif grip benzeri şikayetler görülüyor. Menenjit veya ensefalit gelişen hastalarda bile kene ısırığı fark edilmediyse tanı gecikebiliyor.

Powassan virüsünden korunmanın en etkili yolu kene ısırığından kaçınmak. Ormanlık, çalılık ve uzun otlu alanlarda kapalı kıyafet tercih etmek, pantolon paçalarını çorabın içine sokmak ve kene kovucu ürün kullanmak öneriliyor.

Permetrin uygulanmış kıyafetler de kenelere karşı koruma sağlayabiliyor. Doğa yürüyüşü, bahçe işi ya da kamp sonrası vücut mutlaka kontrol edilmeli.

Dışarıdan eve gelince kıyafetleri yüksek ısıda kurutmak, kıyafetlere tutunmuş keneleri öldürmeye yardımcı olabilir. Vücutta kene fark edilirse, ince uçlu bir cımbızla deriye en yakın yerden kavranıp düz bir hareketle çıkarılmalı.

Kene çıkarıldıktan sonra 30 gün boyunca ateş, baş ağrısı, halsizlik, konuşma bozukluğu, bilinç bulanıklığı veya nörolojik belirti gelişirse sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Çünkü tek bir kene ısırığı, birden fazla hastalık etkenini taşıyabilir.

Powassan virüsü hâlâ nadir görülen bir hastalık. Ancak uzmanlara göre nadir olması, ciddiye alınmaması gerektiği anlamına gelmiyor.