1,5 Santimetrelik Yeni Denizanası Türü: 24 Gözü Var, Beyni Yok
Hong Kong’un Mai Po Doğa Rezervi’nde yer alan bir karides havuzunda, 1,5 santimetre boyutunda ve 24 göze sahip yeni bir denizanası türü keşfedildi. Tripedalia maipoensis adı verilen bu tür, çamurlu sularda neredeyse görünmez hale gelmesiyle dikkat çekiyor. Keşif, Zoological Studies dergisinde yayımlandı. Hong Kong Baptist Üniversitesi’nden (HKBU) deniz biyoloğu Profesör Qiu Jianwen, bu yeni türü, 2020-2022 yılları arasında mangrov ormanları ile açık haliçler arasındaki karides havuzlarında gerçekleştirdiği gece örneklemeleri ile buldu.
Yeni türün en ilginç özelliklerinden biri, 4 grup halinde düzenlenmiş 24 gözünün bulunması. Her grupta iki büyük mercekli göz, net görüntüleri sağlarken, kalan dört yarık ve çukur göz ise ışık-dalgalı algısını yönetiyor. Tripedalia maipoensis’in göz yapısı, akrabası Tripedalia cystophora ile benzerlik gösteriyor. Beyni yok olmasına rağmen, bu türün gözlerden ve kaslardan gelen sinyalleri koordine eden bir merkezi sinir sistemine sahip olduğu belirtiliyor. Tripedalia cystophora üzerindeki deneyler, türün engellerle karşılaştığında yüzme şeklini değiştirebildiğini göstermiştir; bu da grubun ilişkilendirmeli öğrenme yeteneğine sahip olabileceğini düşündürüyor. Tripedalia maipoensis’in bu yeteneği paylaşıp paylaşmadığı ise araştırmacıların merak ettiği bir konu.
Araştırmacılar, türün ayrı bir tür olup olmadığını sadece görsel özelliklerle değil, aynı zamanda genetik analizlerle de doğruladılar. Farklı gen bölümleri kullanılarak oluşturulan soy ağacı, yeni türü Karayip kökenli akrabası Tripedalia cystophora ile yakın ilişki içinde konumlandırdı. 16S rRNA genindeki genetik fark ise %17,4 olarak belirlendi. Her iki tür akraba olmasına rağmen, belirgin farklılıkları sayesinde ayrı türler olarak tanımlanabilecek durumdalar. Morfolojik olarak da iki tür arasında kayda değer farklılıklar mevcut. Yeni türde çanın köşelerinde üç düzleşmiş yapı bulunuyor; bu yapılar üzerine yalnızca birer dokunaç uzanıyor. Ayrıca, velaryumda yani çan açıklığını kısmen kaplayan kassal zarda çatallı kanallar yer alıyor. Bu özellikler, Tripedalia maipoensis’in tanımlanmasında kritik bir rol oynamıştır.
Tripedalia maipoensis, Çin kıyı sularından resmi olarak tanımlanan ilk kutu denizanası türü olma özelliğine sahiptir. Bu keşif, denizanası grubunun küresel dağılım haritasını yeniden şekillendiriyor. Türün, yoğun nüfuslu bir kentin hemen yanında yer alan bir karides havuzunda bulunması, insan etkisi altında şekillenen habitatların bile bilinmeyen türleri barındırabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar, Mai Po gibi detaylıca incelenmiş bir rezervde yeni bir türün keşfedilmesinin, daha sakin sulak alanlarda daha fazla keşfedilmemiş yaşam biçiminin varlığını ortaya koyabileceğini vurguluyor.
